Je bent hier: Home > Daoïsme

五行 - Wu Xing

De vijf fasen (Wu Xing), welke vaak de "Vijf Elementen" werden genoemd beschrijven de verschillende stadia van ontwikkeling.

Metaal regeert de longen, de dikke darm, huid, haar en de reuk. De emoties die het overbrengt zijn verdriet en bedroefd. Voorkeur gaat uit naar: de nacht, herfst, droogte, scherpe smaak en de kleur wit.
Hout regeert de lever, galblaas, pezen, banden en het zien. De emoties die het overbrengt zijn depressie en boosheid. Voorkeur gaat uit naar: de ochtend, lente, wind, zure smaak en de kleur groen.
Water regeert de nieren, blaas, botten, schedel en het gehoor. De emoties die het overbrengt zijn angst en bezorgheid. Voorkeur gaat uit naar: de middag, winter, koude, zoute smaak en de kleur zwart.
Vuur regeert het hart, dunne darm, tong, bloedvaten en spraak. De emoties die het overbrengt zijn opwinding en blijdschap met mogelijke stemmingswisselingen. Voorkeur gaat uit naar het midden van de dag, zomer, hitte, bittere smaak en de kleur rood.
Aarde regeert de milt, maag, spieren, mond, lippen en de smaak. De emoties die het overbrengt zijn zich zorgen maken en piekeren. Voorkeur gaat uit naar: de ochtend, de na-zomer, vocht, zoete smaak en de kleur geel.

Aan het begin staat de Hout fase, het moment waarop een idee geboren wordt. Hout staat voor geboorte, een nieuw begin. Het groeit onstuimig vanuit de aarde en is vol leven, buigzaam en naar boven gericht. De Qi wordt opgewekt en gestimuleerd.

Na Hout komt Vuur, het stadium van enthousiasme waarin vol overgave gewerkt wordt aan de realisatie van het doel. Vuur kent volop energie en geestdrift. Vuur is de krachtige groei. De Qi wordt tot circulatie gebracht.
De Aarde fase is het moment waarop er rust komt en alles een evenwicht vindt. Aarde zorgt voor balans, zorgzaamheid en verantwoordelijkheid.
De Metaal fase betekent het begin van de afbraak, immers na het hoogtepunt volgt altijd een teruggang. Metaal staat voor de vruchtdragende en gerijpte fase. Een kenmerk van Metaal is ook het inzicht, de wijsheid. De Qi wordt door Metaal gereinigd, geraffineerd.
Water tenslotte is het afscheid en het afsterven van het oorspronkelijke idee. Het betekent verdriet maar ook de kans voor een nieuwe stap. Berusting en het besef van een nieuwe kans vloeien voort uit aanvaarding, door de angst om te buigen in nieuwe kansen, ofwel de Hout fase.

 


wuxing

De Vijf Fasen hebben verschillende onderlinge relaties. Ten eerste is er de scheppende relatie (Sheng) waarbij Water Hout schept, Hout schept Vuur, Vuur zorgt voor Aarde, Aarde schept Metaal en Metaal op zijn beurt creeert Water.

De tweede is de Co cyclus, waarbij de nadruk ligt op de remmende en eventuele vernietigende relatie: Water tempert Vuur, Vuur tempert Metaal, Metaal tempert Hout, Hout tempert Aarde en Aarde tenslotte tempert Water.


orgaanklok

Elke fase kan men opvatten als positieve, proces georiënteerde kaders, waarbij de 'ideale' kenmerken van elk worden benadrukt.

Deze ideale toestanden zijn slechts richtlijnen of doelen voor een evenwichtig en geïntegreerd functioneren.

Ze weerspiegelen ook de relaties en interacties tussen de fasen.

 

Wu Xing

 

Hout
Vuur
Aarde
Metaal
Water
Seizoen Lente Zomer Overgang Herfst Winter
Richting Oost Zuid Centraal West Noord
Kleur Blauwgroen Rood Geel Wit Zwart
Zintuig Zien Spraak Smaak Reuk Horen
Weefsel Pezen Bloed Spieren Huid Beenderen
Cyclus Geboorte Groei Transformatie Verzamelen Opslaan
Klimaat Winderig Warm Vochtig Droog Koud
Smaak Zuur Bitter Zoet Pittig Zout
Vloeistof Tranen Zweet Speeksel Slijm Urine
Emotie Woede Vreugde Zwaarmoedigheid, zorgen Verdriet Angst
Orgaan

Lever
Galblaas

Hart
Dunne Darm
Pericard
Drievoudige Verwarmer

Milt
Maag
Longen
Dikke Darm
Nieren
Blaas
Tijdstip

01:00 - 03:00
23:00 - 01:00

11:00 - 13:00
13:00 - 15:00
19:00 - 21:00
21:00 - 23:00

 

09:00 - 11:00
07:00 - 09:00
03:00 - 05:00
05:00 - 07:00
17:00 - 19:00
15:00 - 17:00
Negatieve Drijfveer Vijandigheid Hebzucht Ambitie Koppigheid Verlangen
Positief Kenmerk Welwillendheid Nederigheid Vertrouwensvol Rechtschapen Wijsheid
Mentaal Kenmerk Rationeel Spiritueel Kalm Sentimenteel Verlangen
Stem Schreeuwen Lachen Zingen Huilen Kreunen
Geur Ranzig Branderig Geurig Stinkend Rottend

Hout

Lever (yin) en Galblaas (yang)

De Lever zorgt voor een soepele doorstroming. Onze emoties en energie passen zich aan aan de veranderingen in onze omgeving. Bij storingen krijgt men woede, pijn en humeurigheid.

De Lever slaat het bloed op. Bloed is de fysieke uiting van zelfbewustzijn. Bij een gebrekkige functie krijgt men geen of weinig menstruatiebloed, een bleke en droge huid, gevoelloosheid of een gebrek aan eigenwaarde.

De Lever regeert de pezen en uit zich in de nagels. Pezen, banden en spieren geven het lichaam vorm. Gebrek in de werking uit zich in spierkrampen, slappe spieren of gelige, gescheurde en misvormde nagels.

De Lever openbaart zich in de ogen. Zorg voor visie en richting. De Lever bepaalt gezichtsscherpte, bevochtigt de ogen en houdt ze helder. Beheerst helderziendheid. Bij gebrek komen gezichtsproblemen, oogziektes of een tekort aan innerlijke visie tot uiting.

De Lever neemt op wat niet verteerd kan worden. De Lever neemt stoffen in zich op die nergens heen kunnen en geen functie hebben. Zo slaat zij vetten en suikers op die anders het bloed teveel belasten. De Lever regelt de cholesterol en het suikergehalte. Ze verzamelt de resten van alcohol, tabak, koffie, thee, gifstoffen uit ons voedsel en andere stimulerende middelen.

Bij een overbelaste Lever tast dit haar rol in de spijsvertering aan en uit zich in te hoge of lage bloeddruk of suikerspiegel, constipatie of een trage stoelgang, verslavingen en woede.

De Lever bepaalt de immuniteitsreactie, de Lever bepaalt de grenzen van chemische stoffen. Bij gebrek uit dit zich in allergieën, artritis, MS etc.

De Galblaas zorgt voor het nemen van beslissingen. Stoornissen uiten zich in besluiteloosheid.

De Galblaas helpt de Lever bij het verteren van vetten, anders hoopt het zich op in de bloedstroom of de weefsels.

Een storing van de Hout energie uit zich in ogen, spieren, hersenen, zenuwen en nagels. Uiting gebeurt door tranen, boosheid en schreeuwen.

Hout tekort

Andere symptomen: bleke huid, duizeligheid, rusteloosheid, droge of verkleurde nagels, lage bloeddruk, weinig creativiteit, gebrekkig aanpassingsvermogen, droge ogen, zware depressie of spierzwakte, zoals bij multiple sclerose en neurologische spierziekten. Onvermogen om ideeën om te zetten in daden.

 

Per element

Aarde- mogelijk exces door onvoldoende controle door hout: GB34, Le3
Metaal- mogelijk exces en overheersend: GB44, Le4
Water- kan deficiënt zijn en daardoor niet krachtig genoeg om haar kind te voeden:GB43, Le8
Vuur- houtkind kan deficiënt zijn door ondervoeding of excessief en daardoor zijn moeder leegmaken:GB38. Le2
Hout: GB41, Door sedatie bij depressies spreidt de opgekropte energie zich. Bron GB40 Ook bij depressie. Le1

 

Hout overdaad

Andere symptomen:

Pijn, jeuk, prikkende of rode ogen, futloosheid, kortademig, gewelddadig gedrag, benauwd gevoel in de borst of het hoofd, tendinitis [peesontsteking], moeilijkheden met buigen en strekken, aangezichtsverlamming en stijfheid.

Per element

Vuur - houtkind kan excessief zijn door een overstroming of deficiënt door een energie verstopping.
Aarde- mogelijk deficiënt door overheersing
Metaal- deficiënt met mogelijk te weinig invloed op hout.
Water- mogelijk deficiënt door uitputting door haar kind


Vuur

Hart (yin), Dunne Darm (yang), Hartbeschermer (yin) en drievoudige verwarmer (yang) [sanjiao].
Het Hart beheerst het Bloed
Het Hart regelt de polsslagen
Het Hart huisvest de geest
Het Hart komt tot uitdrukking in het gezicht en openbaart zich in de tong.

 

De Dunne Darm scheidt zuiver van onzuiver
De Hartbeschermer omhult en beschermt het Hart
De SanJiao verdeelt het lichaam in drieën
De SanJiao verspreidt oorspronkelijk Qi
De SanJiao regelt de loop van het water
De SanJiao bepaalt de onderlinge band tussen de organen

 

Vuur tekort

Andere symptomen:

Gevoelloosheid, duizeligheid, moeheid, niet kunnen aangaan of onderhouden van hechte persoonlijke relaties, futloosheid, ontbreken van resultaten, afasie, catatonie, slechte concentratie.

 

Per element

Aarde- kan deficiënt zijn door te weinig voeding van de moeder, of excessief en zijn moeder leegzuigen. TB10, Pe7, Ha7, DuD8
Metaal- mogelijk excessief, want onvoldoende gecontroleerd: TB1, Pe5, Ha4, DuD1
Water- mogelijk excessief en overheersend:TB2, Pe3, Ha3, DuD2
Hout- deficiënt en niet in staat haar kind te voeden:TB3, Pe9, Ha9, DuD3
Vuur- bron TB4, TB6, bron Pe6, Pe8, bron Ha5, Ha8, DuD5

Vuur overdaad

Teveel vuur kan ontaarden in teveel opwinding, te grote betrokkenheid, te veel beloven.

Ander symptomen: concentratiestoornissen, manische perioden of zenuwziektes, het niet voltooien van enthousiast begonnen projecten.

Per element

Aarde- kan deficiënt zijn door energieverstopping of excessief door een overstroming
Metaal- mogelijk deficiënt door overheersing
Water- mogelijk deficiënt met te weinig invloed
Hout- excessief en overvloeiend in haar kind
Vals vuur: = echt vuurexces


Aarde

Milt (Yin) en Maag (Yang) meridiaan.

Milt regelt de spijsvertering en absorptie, zij haalt er de wezenlijke bestandsdelen uit en zuivert ze. De zuivere stoffen gaan naar de andere yin-organen en de onzuivere naar de yang-organen voor verdere zuivering. Uitval van deze transformerende functie zorgt voor vocht en slijm maar kan ook leiden tot algemene kenmerken van deficiëntie of stagnatie.

De Milt bouwt bloed en Qi op. Door het doorgeven van zuivere bouwstoffen aan het Hart, voor de productie van Bloed en aan de longen en de Nieren zorgt ze voor de productie van Qi.

De Milt zorgt voor de opwaartse verplaatsing en houdt dingen hoog.

De Milt zorgt voor het opwaarts gaan van zuivere stoffen naar Hart en Longen, ze zorgt voor de vloeistoffen en essence (jing). Disfunctioneren leidt tot diarree, aambeien, spataderen, astma en slijm.

De Milt houdt dingen op hun plaats en regeert het vlees.

De Milt bepaalt de conditie van het vlees dat de organen op hun plaats en binnen moet houden. Overgewicht, of zwak of week vlees duiden op onevenwichtige Milt functie

De Milt houdt het Bloed in de banen.

Snel blauwe plekken krijgen, bloedneus, aambeien en spataderen duiden op een onevenwichtige Milt.

De Milt is het paleis van het denken.

Concentratie, oplossend denkvermogen en scherpte zijn kenmerken van een goed functionerende Milt.

De Maag zorgt voor het rijpen en rotten van het voedsel. De Maag (het meest actieve Yang orgaan) breekt voedsel af zodat de Milt er de essentie en pure elementen uit kan halen.

De Maag stuurt naar beneden. Ter compensatie van de Milt stuurt de Maag Qi en Jing naar beneden. Indien dit hapert veroorzaakt dit oprispingen, overgeven en misselijkheid.

Aarde tekort

Aarde deficiëntie kenmerkt zich door verstoorde spijsvertering, Bloed, het denkvermogen of algemene energie niveau.

Kenmerken:

Andere kenmerken zijn bijvoorbeeld: kortademigheid na inspanning, duizeligheid, baarmoederverzakking, frequente neusbloedingen, knorren van de maag, winderigheid, hypoglycemie gecombineerd met een sterk verlangen naar zoet, een slechte of korte concentratie, diabetes, gevoelens van onmacht.

Per element:

Metaal- deficiëntie door ondervoeding of excessief door leegzuigen van de moeder:Ma45, Mi5
Water- excessief door onvoldoende beheersing door aarde: Ma44, Mi9
Hout- excessief en overheersend:Ma43, Mi1
Vuur- deficiënt door zijn kind te weinig voeding te geven: Ma41, Mi2
Aarde- bron Ma42, Ma36, bron Mi3

 

Aarde overdaad (exces)

Vaak optredend na een langdurige deficiëntie. De kenmerken hiervan zijn:

Andere symptomen zijn onder andere: de hik, handenwringen, snel bezorgd zijn, overdreven opofferingsgezindheid, dwangneuroses, slechte concentratie en niet helder kunnen denken. De tong is vaak dik en plakkerig beslagen. Opvallend is ook de overdaad aan fysieke rommel, stapels en een overvol bureau, of een warrige gedachtegang.

 

Per element:

Metaal- deficiënt door energieverstopping of excessief door overstroming
Water- deficiënt door overheersing
Hout- deficiënt met weinig macht over aarde
Vuur- excessief door over te vloeien in zijn kind


Metaal

mannelijk, het scheiden en onderscheiden.

De metaal meridianen zijn de Longen (yin) en de Dikke Darm (yang) welke de functie hebben van loslaten, oplossen, zuivering en verdriet.

De Longen zuiveren en reguleren Qi.

Ze halen de zuivere Qi uit de adem en geven ze door aan het lichaam en stoten de onzuiverheden weer uit bij de uitademing. (Astma, cara, vermoeidheid)

De Longen beschermt het lichaam tegen Wind. Door het reguleren van de poriën beschermen de Longen tegen externe pathogene factoren zoals griep en verkoudheid.

De Longen verspreiden de lichaamsvloeistoffen zoals zweet naar de huid en urine naar de blaas.

De Longen openbaart zich in de huid, het lichaamshaar en de neus. De kwaliteit van de huid en het lichaamshaar weerspiegelt de conditie van de Long meridiaan. De neus geeft onderscheid aan rijp of rot, zuiver of onzuiver.

De Dikke Darm zorgt voor eliminatie. De Dikke Darm zorgt voor het uitscheiden van onzuiverheden via de uitwerpselen.

 

Metaal tekort

uit zich in de volgende symptomen:

Vaak perfectionisten, niet kunnen afronden van projecten, vaak gepaard met een angst streng beoordeeld te worden. Roken verzwakt metaal. Tijdens een verkoudheid is er metaal deficiëntie:

Per element:

Water- deficiënt door ondervoeding of excessief door leegzuigen van de moeder
Hout- excessief door onvoldoende controle door metaal
Vuur- excessief en overheersend
Aarde- deficiënt en kan haar kind niet voeden.

 

Metaal overdaad

uit zich door:

Perfectionisten met een ziekelijke dwang voor netheid. Angst voor chaos en rotzooi.

Per element:

Water- excessief door overstroming via de moeder, of deficiënt door verstopping: Lo5, DiD2
Hout- mogelijk deficiënt door overheersing: Lo11, DiD3
Vuur- onvoldoende macht over metaal, daardoor deficiënt: Lo10, DiD5
Aarde- uitgeput door excessieve kind: deficiënt: bron en aarde Lo9, DiD11
Metaal- Lo8, DiD1


Water

De Nieren (yin) zijn de bron van yin en yang.

De Nieren zorgen voor de yin en yang voor alle organen, ze zijn een opslagplaats voor Qi.

De Nieren slaan Jing op, Jing is de combinatie van Voorgeboortelijke Qi en de Nageboortelijke Qi (lucht en voedsel). Jing is de drang voor creativiteit en voortplanting.

De Nieren zorgen voor botten en het gebit.
Botten en tanden zijn de meest compacte vorm van Jing
De Nieren tonen zich in het hoofdhaar en de oren.
Ze ontvangen de Qi van de longen en regelen het water.
De Blaas (yang) slaat afval vloeistof op en scheidt het uit.

 

Water deficiëntie

Een tekort aan Nier yin kan worden gekenmerkt door:

Andere symptomen:

Hartkloppingen, vroegtijdige ejaculatie, onvruchtbaarheid, moe en gespannen gevoel, te vroeg grijs worden. Gespannen en onvermogen tot (creatieve) rust te komen.

 

Per element:

Hout- wordt excessief, put zijn moeder uit: Ni1, BL65
Vuur- wordt excessief, gaat terug naar Water, put het lichaam verder uit:Ni2, BL60
Aarde- mogelijk excessief, overheerst Water:Ni3, BL54
Metaal- deficiënt, voedt zijn kind te weinig: Ni7, BL67
Water- Ni10, BL66

Tekort aan Nier yang

Per element:

Hout- overstromend water kan zijn kind een exces geven
Vuur- deficiëntie
Aarde- zwak aarde beheerst te weinig
Metaal- kan excessief worden en overstromen in zijn kind